Chính sách quản lý giá mặt hàng xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng và giải pháp

[Mr BA]

Đề tài: Chính sách quản lý giá mặt hàng xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng và giải pháp


MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU
CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIÁ CẢ VÀ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ GIÁ CỦA NHÀ NƯỚC
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HÌNH THÀNH GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG
1. Khái niệm giá trị
2. Khái niệm giá trị kinh tế
3. Giá cả và sự hình thành giá cả
3.1. Các quy luật kinh tế của thị trường quyết định sự hình thành và vận động của giá cả
3.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến giá cả
II. CHÍNH SÁCH VÀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ GIÁ CỦA NHÀ NƯỚC
1. Sự cần thiết khách quan của chính sách quản lý về giá của Nhà nước
2. Vai trò quản lý của nhà nước về giá ở Việt Nam
3. Các biện pháp điều tiết giá cả chủ yếu của Nhà nước theo cơ chế thị trường
3.1. Định giá
3.2. Trợ giá
3.3. Thuế
3.4. Các biện pháp điều hoà thị trường
3.5. Các biện pháp ổn định sức mua của đồng tiền
3.6. Các biện pháp điều tiết giá cả khác
4. Một số quan điểm về đổi mới chính sách và cơ chế quản lý giá ở Việt Nam
4.1. Thực hiện tự do hoá thị trường và giá cả
4.2. Chính sách và cơ chế quản lý giá của nhà nước phải luôn hướng vào việc thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ
4.3. Chính sách và cơ chế quản lý phải được đặt trong một tổng thể các giải pháp đồng bộ
4.4. Mức độ và hình thức can thiệp của Nhà nước tới giá cả thị trường phải tuỳ thuộc vào vị trí của từng loại hàng hoá
4.5. Cần hoàn thiện và nâng cao quyền lực của bộ máy tổ chức quản lý giá
III. CHÍNH SÁCH VỀ GIÁ XĂNG DẦU CỦA MỘT SỐ NƯỚC
1. Chính sách giá xăng dầu của OPEC
2. Chính sách giá xăng dầu của các nước ASEAN
2.1. Chính sách giá xăng dầu của Inđônêxia
2.2. Chính sách giá xăng dầu của Malaysia
2.3. Chính sách giá xăng dầu của Thái Lan
2.4. Chính sách giá xăng dầu của Philippin
2.5. Chính sách giá xăng dầu của Singapore
2.6. Chính sách giá xăng dầu của các nước khác

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ GIÁ CỦA NHÀ NƯỚC MẶT HÀNG XĂNG DẦU NHẬP KHẨU Ở VIỆT NAM
I. THỰC TRẠNG VÀ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ GIÁ Ở VIỆT NAM TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY
1. Bình ổn giá cả thị trường
2. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý giá
3. Tăng cường công tác thông tin giá cả, thị trường
4. Tăng cường công tác thanh tra giám sát
II. THỰC TRẠNG VÀ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ GIÁ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI MẶT HÀNG XĂNG DẦU NHẬP KHẨU
1. Sự cần thiết phải điều chỉnh giá xăng dầu
2. Đặc trưng của mặt hàng xăng dầu nhập khẩu Việt Nam
3. Thực trạng biến động về giá của mặt hàng
4. Chính sách quản lý giá của nhà nước đối với mặt hàng xăng dầu nhập khẩu
4.1. Những quan điểm và nguyên tắc chủ yếu của việc điều chỉnh giá
III. ĐÁNH GIÁ VỀ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ VỀ GIÁ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI MẶT HÀNG XĂNG DẦU NHẬP KHẨU
1. Những thành công
2. Những hạn chế
3. Nguyên nhân của những hạn chế
3.1. Nguyên nhân khách quan
3.2. Nguyên nhân chủ quan

CHƯƠNG III: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ GIÁ XĂNG DẦU NHẬP KHẨU Ở VIỆT NAM
I. DỰ BÁO SỰ BIẾN ĐỘNG GIÁ CẢ MẶT HÀNG XĂNG DẦU NHẬP KHẨU TRONG THỜI GIAN TỚI
1. Dự báo sự biến động giá cả mặt hàng xăng dầu trên thị trường thế giới
2. Dự báo về cung cầu dầu mỏ ở Việt Nam
II. CÁC GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN VÀ ĐỔI MỚI CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ VỀ GIÁ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI MẶT HÀNG NÀY
1. Mục tiêu của việc hoàn thiện và đổi mới chính sách và cơ chế quản lý giá xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam
2. Các giải pháp nhằm hoàn thiện và đổi mới chính sách và cơ chế quản lý giá xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam
2.1. Chính sách thuế xăng dầu nhập khẩu
2.2. Các chính sách về quỹ bình ổn giá và điều chỉnh giá bán lẻ trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
2.3. Theo dõi chặt chẽ và có những dự báo thường xuyên về sự biến động giá cả mặt hàng xăng dầu để có điều chỉnh hợp lý
2.4. Ổn định giá cả của những mặt hàng khác
2.5. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát không để xảy ra tình trạng lợi dụng việc tăng giá xăng dầu để nâng giá các loại hàng hoá khác, hay tình trạng buôn lậu qua biên giới
KẾT LUẬN
(80 TRANG)

[Mr BA]

LỜI MỞ ĐẦUTrong nền kinh tế thị trường, giá cả với tư cách là tín hiệu của thị trường, là bàn tay vô hình điều tiết nền sản xuất xã hội, tác động một cách nhanh nhạy, trực tiếp và gián tiếp tới đời sống kinh tế, chính trị, xã hội của mỗi quốc gia. Sự hình thành, vận động của giá thị trường do những quy luật của thị trường chi phối. Do đó, giá thị trường tác động khi thì tích cực, khi thì tiêu cực tới quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, hiệu quả của hoạt động xuất nhập khẩu hay quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước nói chung.
Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam có được lợi thế nhờ nguồn tài nguyên tương đối phong phú và đa dạng như dầu mỏ, than đá. Song xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu là mặt hàng dầu thô, chưa qua tinh chế, phần lớn nhập khẩu các loại xăng dầu thành phẩm từ nước ngoài để phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng hàng ngày (nhập khẩu 100% xăng dầu thành phẩm). Giá xăng dầu mang tính toàn cầu đã tác động mạnh vào những nước có sử dụng xăng dầu, trong đó có Việt Nam, mang tính chất khách quan. Do vậy giá xăng dầu trong nước rất nhạy cảm với giá thị trường thế giới. Chỉ cần một sự tăng giá hay giảm giá xăng dầu trên thị trường thế giới là sẽ ảnh hưởng đến giá trong nước của Việt Nam. Mặt khác giá xăng dầu trên thị trường thế giới lại biến động không ngừng do nhiều nguyên nhân khác nhau. Do vậy việc nghiên cứu đề tài “Chính sách quản lý giá mặt hàng xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng và giải pháp” là một việc làm cần thiết.
Đề tài nghiên cứu thực trạng chính sách quản lý giá xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam hiện nay, đánh giá những thành công, hạn chế của chính sách này để từ đó đề xuất phương hướng và biện pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa chính sách.
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các công cụ, biện pháp được nhà nước sử dụng để quản lý giá xăng dầu nhập khẩu; những thành công đạt được cũng như những hạn chế, nguyên nhân của các hạn chế trong quá trình áp dụng các công cụ và biện pháp đó.
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài là chính sách quản lý giá mặt hàng xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam từ năm 1991 đến nay.
Vận dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với phương pháp thống kê, phân tích để từ đó rút ra các kết luận làm cơ sở đưa ra các giải pháp cho việc nghiên cứu.
Ngoài lời mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương I: Những vấn đề lý luận chung về giá cả và chính sách quản lý giá của nhà nước.
Chương II: Thực trạng chính sách quản lý giá của nhà nước mặt hàng xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam.
Chương III: Phương hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện chính sách quản lý giá xăng dầu nhập khẩu ở Việt Nam.


CHƯƠNG INHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIÁ CẢ VÀ CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ GIÁ CỦA NHÀ NƯỚCI. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HÌNH THÀNH GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG
1. Khái niệm giá trị
Hàng hoá là sản phẩm của lao động mà, một là, nó có thể thoả mãn được nhu cầu nào đó của con người, hai là nó được sản xuất ra không phải để người sản xuất ra nó tiêu dùng, mà là để bán.
Hàng hoá có hai thuộc tính: giá trị sử dụng và giá trị. Giá trị sử dụng là công dụng của sản phẩm có thể thảo mãn một nhu cầu nào đó của can người ví dụ như: cơm để ăn, áo để mặc, máy móc, thiết bị, nguyên nhiên vật liệu để sản xuất. Công dụng của sản phẩm do thuộc tính tự nhiên của sản phẩm quyết định. Theo đà phát triển của khoa học kỹ thuật, con người càng phát hiện ra thêm những thuộc tính mới của sản phẩm và phương pháp lợi dụng những thuộc tính đó. Giá trị sử dụng chỉ thể hiện ở việc sử dụng hay tiêu dùng. Nó là nội dung của của cải, không kể hình thức xã hội của cải ấy như thế nào. Với ý nghĩa như vậy, giá trị sử dụng là một phạm trù vĩnh viễn.
Một sản phẩm đã là hàng hoá thì nhất thiết phải có giá trị sử dụng. Nhưng không phải bất cứ sản phẩm gì có giá trị sử dụng cũng đều là hàng hoá. Không khí rất cần thiết cho cuộc sống con người, nhưng không phải là hàng hoá. Trong kinh tế hàng hóa. Giá trị sử dụng là cái mang giá trị trao đổi. Như vậy giá trị trao đổi trước hết là tỷ lệ về lượng mà giá trị sử dụng này trao đổi với giá trị sử dụng khác. Ví dụ như: một rìu trao đổi với 20 kg thóc. Tại sao rìu và thóc là hai giá trị sử dụng khác nhau lại có thể trao đổi với nhau và tại sao lại trao đổi theo tỷ lệ 1 rìu=20 kg thóc. Hai giá trị sử dụng khác nhau có thể trao đổi với nhau được khi giữa chúng có một cơ sở chung. Cơ sở chung này không phải là thuộc tính tự nhiên của rìu, cũng không phải thuộc tính tự nhiên của thóc. Song cái chung đó phải nằm ở cả rìu và thóc. Nếu không kể đến thuộc tính tự nhiên của sản phẩm, thì rìu và thóc đều là sản phẩm của lao động. Để sản xuất ra rìu và thóc, người thợ thủ công và người nông dân đều phải hao phí lao động. Hao phí lao động là cơ sở chung để so sánh rìu với thóc, để trao đổi giữa chúng với nhau.
Sở dĩ phải trao đổi theo một tỷ lệ nhất định, 1 rìu đổi lấy 20 kg thóc, vì người ta cho rằng lao động hao phí để sản xuất ra một cái rìu bằng lao động hao phí sản xuất ra 20 kg thóc. Khi chủ rìu và chủ thóc đồng ý trao đổi với nhau thì họ cho rằng lao động của họ để sản xuất ra rìu bằng giá trị của 20 kg thóc.
Từ sự phân tích trên rút ra kết luận là giá trị là lao động xã hội của người sản xuất hàng hoá kết tinh trong hàng hóa. Sản phẩm mà không chứa đựng lao động của con người thì không có giá trị. Không khí chẳng hạn, rất cần thiết cho con người, nhưng không có lao động con người kết tinh trong đó nên không có giá trị. Nhiều hàng hoá lúc đầu đắt, nhưng sau nhờ có tiến bộ kỹ thuật làm giảm số lượng lao động hao phí để sản xuất ra chúng thì lại trở nên rẻ hơn. Việc hàng hoá trở nên rẻ hơn phản ánh sự giảm giá trị hàng hoá, giảm bớt số lượng lao động xã hội hao phí để sản xuất hàng hoá. Như vậy có nghĩa là khi giá trị thay đổi thì giá trị trao đổi cũng thay đổi. Giá trị trao đổi chính là hình thức biểu hiện của giá trị.
Giá trị là một phạm trù lịch sử, nó gắn liền với nền kinh tế hàng hoá. Chừng nào còn sản xuất và trao đổi hàng hoá thì còn tồn tại phạm trù giá trị. Giá trị là lao động xã hội của người sản xuất kết tinh trong hàng hoá, là quan hệ sản xuất giữa những người sản xuất hàng hoá. Giá trị sử dụng và giá trị là hai thuộc tính của hàng hoá. Hàng hoá được thể hiện như là sự thống nhất chặt chẽ nhưng lại mâu thuẫn giữa hai thuộc tính này.
2. Khái niệm giá trị kinh tế
2.1. Khái niệm
Khi cung một sản phẩm khác cầu sản phẩm (chẳng hạn cung lớn hơn cầu) thì giá cả bị lệch khỏi giá trị tức là giá cả không còn phù hợp với giá trị nữa. Trong trường hợp này, nếu thừa nhận rằng giá trị là quy luật của giá cả thì phải mở rộng cách hiểu phạm trù giá trị để cho giá cả, nhìn chung, vẫn tuân theo giá trị ngay cả trong trường hợp cung lớn hơn hay nhỏ hơn cầu. Như vậy, có thể nói giá trị kinh tế chính là giá trị được mở rộng.
2.2. Thước đo giá trị kinh tế
Thước đo của giá trị kinh tế chính là thước đo của giá trị, tức là đo bằng thời gian lao động xã hội cần thiết chế tạo ra sản phẩm, nhưng khác ở cách hiểu về “tính cần thiết” và “tính xã hội” của lao động.
Trước hết là về tính xã hội. Đối với giá trị, tính xã hội thể hiện ở tính trung bình. Thời gian lao động trung bình chính là thời gian lao động xã hội. Đối với giá trị kinh tế, xã hội được hiểu như một chủ thể thống nhất. Ví dụ như xét hai sản phẩm như nhau được sản xuất trong các điều kiện khách quan khác nhau, do đó thời gian chế tạo ra chúng khác nhau. Giả sử cung của hai sản phẩm đó bằng cầu thì giá trị của chúng được đo bằng thời gian lao động xã hội trung bình, còn giá trị kinh tế của chúng lại khác nhau. Giá trị kinh tế sản phẩm chế tạo trong điều kiện tốt hơn sẽ lớn hơn vì xã hội phải mất nhiều thời gian hơn để chế tạo ra nó.
Về tính cần thiết, đối với lao động xã hội làm thước đo giá trị thì chỉ được hiểu về khả năng sản xuất tức là cần bao nhiêu thời gian để chế tạo ra sản phẩm. Đối với giá trị kinh tế thì tính cần thiết được hiểu cả về mặt nhu cầu xã hội tức là xã hội cần hay không cần. Nếu sản phẩm không đáp ứng theo nhu cầu xã hội thì nó trở nên không cần thiết. Do tính cần thiết được hiểu cả về mặt khả năng sản xuất và nhu cầu xã hội nên khi khả năng sản xuất của xã hội bị biến đổi không tương ứng thì giá trị sản phẩm sẽ biến đổi theo.
- Phân biệt giá trị và giá trị kinh tế
Từ sự khác nhau về tính xã hội và tính cần thiết trong thước đo, có thể nêu ra những sự khác nhau cơ bản giữa giá trị và giá trị kinh tế gồm những điểm sau.
Thứ nhất, giá trị được đo bằng thời gian lao động xã hội trung bình chế tạo ra các sản phẩm nên nó không loại được những yếu tố sai lầm do chủ quan. Chẳng hạn, nếu cả ngành nào đó thực hiện sản xuất trong điều kiện chủ quan xấu làm cho thời gian sản xuất mọi sản phẩm đều tăng. Bây giờ nếu điều kiện khách quan xấu đi, còn điều kiện chủ quan lại tốt hơn và thời gian chế tạo mỗi sản phẩm không đổi, khi đó giá trị của sản phẩm vẫn không đổi. Ngược lại, giá trị kinh tế của sản phẩm trong tình trạng thứ nhất phải nhỏ hơn trong tình trạng sau đó với giả định các điều kiện khác không đổi. Ở đây, rõ ràng là giá cả bị điều tiết bởi giá trị kinh tế hơn là giá trị.
Thứ hai, giá trị của sản phẩm phụ thuộc vào điều kiện khách quan chung của toàn ngành, trong khi giá trị kinh tế phụ thuộc vào điều kiện xã hội cụ thể cần thiết chế tạo ra sản phẩm.
Thứ ba, giá trị kinh tế của sản phẩm phụ thuộc vào khối lượng sản phẩm mà ngành sản xuất ra, trong khi giá trị thì không. Trong thực tế, qui luật giá trị chỉ là trường hợp đặc biệt của qui luật giá trị kinh tế. Thật vậy, trong thực tiễn trao đổi người ta luôn so sánh hao phí lao động mà họ thực sự bỏ ra với hao phí lao động thực sự của những người khác. Tuy nhiên trong điều kiện sản xuất hàng loạt thì các sản phẩm được đưa ra trên thị trường mà cùng loại thì chúng không phân biệt được với nhau, do đó chúng phải được thực hiện theo qui luật bình quân, tức là được trao đổi theo giá trị. Nhưng khi sản xuất chuyển từ sản xuất hàng loạt sang sản xuất đơn chiếc thì quan hệ trao đổi sẽ được thực hiện theo giá trị kinh tế chứ không phải theo giá trị bình quân. Nếu sản xuất lớn hơn nhu cầu thì hàng hoá ế thừa và trao đổi sẽ được thực hiện theo giá trị kinh tế vì khi sản xuất cao hơn nhu cầu thì giá trị kinh tế giảm.