Tiểu Luận TH091 - Mối quan hệ biện chứng giữa vật chất ý thức và sự vận dụng của Đảng cộng sản Việt Nam trong công cuộc đổi mới kinh tế [Lưu Trữ] - Thư Viện Tài Liệu

Ghost

31-10-2010, 13:14

TRÍCH DẪN NỘI DUNG

PHẦN I

LÝ LUẬN CHUNG VỀ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

1. KHÁI NIỆM VẬT CHẤT.

Vật chất là phạm trù rất phức tạp và có rất nhiều quan niệm khác nhau về vật chất đứng trên các giác độ khác nhau. Nhưng theo Lênin định nghĩa: “vật chất là một phạm trù triết học dùng để chỉ thực tại khách quan được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại, phản ánh, và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”.
Lênin cho rằng vật chất vốn tự nó có không do ai sinh ra, không thể tiêu diệt được, nó tồn tại bên ngoài và không lệ thuộc vào cảm giác, ý thức con người, vật chất là một thực tại khách quan. Phạm trù vật chất là kết quả của sự khái quát các sự vật, hiện tượng có thật, hiện thực, và do đó các đối tượng vật chất có thật, hiện thực đó có khả năng tác động vào giác quan để gây ra cảm giác, và nhờ đó mà ta có thể biết được, hiểu được, nắm bắt được đố tượng này.
2. KHÁI NIỆM Ý THỨC

Cũng như vật chất, có rất nhiều quan niệm về ý thức theo các trường phái khác nhau. Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định rằng ý thức là đặc tính và là sản phẩm của vật chất, ý thức là sự phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc của con người thông qua lao động và ngôn ngữ. Mác nhấn mạnh rằng tinh thần, ý thức chẳng qua chỉ là vật chất được di chuyển vào trong bộ óc của con người và được cải biến đi trong nó.
Ý thức là một tâm lý xã hội có kết cấu phức tạp bao gồm tự ý thức, tri thức, tình cảm, ý trí, trong đó tri thức là quan trọng nhất là phương thức tồn tại của ý thức.
Quan niệm triết học Mác Lênin, ý thức không phải là hiện tượng thần bí ở con người, trái lại chính là sự phản ánh sáng tạo về thế giới khách quan. Sự sáng tạo được thể hiện ở chỗ là trong sự phản ánh của ý thức nó bao hàm các nhân tố tới trí thức (đó là sự hiểu biết của con người). Thực chất nói về ý thức là nói về tri thức của con người. Theo Mac tri thức là nhân tố quan trọng nhất nó là phương thức tồn tại của ý thức, bởi vì sự phản ánh sáng tạo của con người phân biệt với mọi sự phản ánh khác, đó chính là nhờ vào nhân tố tri thức.
3. MỐI QUAN HỆ GIỮA VẬT CHẤT Ý THỨC.

Vật chất và ý thức có mối quan hệ thống nhất biện chứng với nhau thông qua hoạt động thực tiễn của con người trong đó vật chất giữ vai trò quyết định, ý thức giữ vai trò tác động trở lại đối với vật chất.
Lê-nin đã chỉ ra rằng, sự đối lập giữa vật chất và ý thức có ý nghĩa tuyệt đối trong phạm vi hết sức hạn chế, trong trường hợp này, chỉ giới hạn trong vấn đề nhận thức luận cơ bản là thừa nhận cái gì là cái có trước cái gì là cái có sau. Ngoài giới hạn đó thì không còn nghi ngờ gì nữa rằng sự đối lập đó chỉ là tương đối. Như vậy, để phân ranh giới chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm, để xác định bản tính và sự thống nhất của thế giới, cần có sự đối lập tuyệt đối giữa vật chất và ý thức trong khi trả lời câu hỏi cái nào có trước, cái nào quyết định. Không như vậy sẽ lẫn lộn hai đường lỗi cơ bản trong triết học, lẫn lộn vật chất và ý thức và cuối cùng sẽ là quan điểm duy vật. Song sự đối lập giữa vật chất và ý thức chỉ là tương đối nếu như chúng ta chỉ xét chúng như là những nhân tó những mặt không thể thiếu được trong hoạt động của con người, đặc biệt là hoạt động thực tiễn cải tạo thế giới của con người. Bởi vì, ý thức tự nó không thể cải biến được sự vật, không có khả năng tự biến thành hiện thực, nhưng thông qua hoạt động thực tiễn của con người, ý thức có thể cải biến được tự nhiên, thâm nhập vào sự vật, hiên thực hoá những mục đích mà nó đề ra cho hoạt động của mình. Điều này bắt nguồn từ chính ngay bản tính phản ánh, sáng tạo và xã hội của ý thức và chính nhờ bản tính đó mà chỉ có con người có ý thức mới có khả năng cải biến và thống trị tự nhiên, biến tự nhiên xa lạ, hoang rã thành tự nhiên trù phú và sinh động, tự nhiên của con người. Vì vậy tính tương đối trong sự đối lập giữa vật chất và ý thức thể hiện tính độc lập tương đối tính năng động của ý thức. Mặt khác đời sống con người là sự thống nhất không thể tách rời giữa đời sống vật chất và đời sóng tinh thần trong đó ngững nhu cầu tinh thần ngày càng phong phú và đa dạng, những nhu cầu vật chất cũng bị nhu cầu tinh thần hoá. Khanửg định tính tương đối của sự đối lập giữa vật chất và ý thức không có nghĩa là khẳng định rằng cả hai nhân tố có vai trò như nhau trong đời sống và hoạt động của con người. Trái lại triết học Mác-Lênin khẳng định rằng trong hoạt động của con người những nhân tố vật chất và ý thức có tác động qua lại song sự tác động diễn ra trên cơ sở tính thứ nhất của nhân tố vật chất so với tính thứ hai của nhân tố ý thức.