pilot
03-10-2009, 16:10
Bạn đọc Việt Nam hầu như không ai không biết bộ truyện cổ A Rập Nghìn lẻ một đêm nhưng ít người biết một bộ truyện cổ khác có thể xem như người anh em sinh đôi của nó - Nghìn lẻ một ngày. Cả hai cùng do hai nhà Đông phương học người Pháp thực hiện và cùng ra đời vào những năm đầu thế kỷ 18 ở Paris.
Theo lời giới thiệu của dịch giả Phan Quang, mười tập Nghìn lẻ một đêm do Antoine Galland chuyển từ tiếng A Rập sang tiếng Pháp xuất bản từ năm 1704 đến năm 1711; năm tập Nghìn lẻ một ngày do Francois Pétis De La Croix thực hiện từ nguyên bản tiếng Ba Tư, xuất bản từ năm 1710 đến năm 1712. Nếu như trong Nghìn lẻ một đêm nàng tiểu thư Sêhêrazat buộc phải nghĩ ra những chuyện thật hay, thật hấp dẫn để kể hằng đêm bên tai tên bạo chúa nhằm tránh cái chết đang chờ vào sáng hôm sau, thì trong Nghìn lẻ một ngày người dẫn dắt câu chuyện là bà nhũ mẫu Xutlumêmê. Sau một cơn ác mộng, nàng công chúa xứ Casơmia mắc một chứng bệnh tâm lý kỳ quái là căm ghét và xa lánh đàn ông. Hằng ngày vào lúc hầu hạ công chúa trong buồng tắm, bà nhũ mẫu kể cho nàng nghe những câu chuyện lôi cuốn, thắt mở nút ở chỗ gay cấn nhất để người nghe không bỏ dở nửa chừng, nhằm chữa cho nàng khỏi ám ảnh bởi định kiến. Cuối cùng nàng công chúa đỏng đảnh được giải thoát khỏi chứng trầm uất và đồng ý kết hôn với chàng hoàng tử trẻ tuổi đẹp trai xứ Ba Tư.
Tác giả Nghìn lẻ một ngày, De La Croix (1653-1713) là một trong những người châu Âu đi tiên phong trong môn Đông phương học. Là con trai một viên chức làm thư ký và phiên dịch cho Vua Louis XIV về các ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ và A Rập, ngay từ nhỏ ông đã được đào tạo nhằm nối nghiệp cha. Chưa đến mười bảy tuổi ông đã được Thủ tướng Pháp Colbert gửi sang Trung Đông để bổ túc về ngôn ngữ, văn học, nghiên cứu phong tục tập quán cùng các môn khoa học, nghệ thuật và tôn giáo các dân tộc phương Đông. Năm 1680 trở về nước, ông được cử vào chức vụ thư ký phiên dịch cho nhà vua về các ngôn ngữ phương Đông, sau đó còn được phong làm giáo sư dạy ngôn ngữ và văn học A Rập ở Đại học Hoàng gia. Ông là tác giả nhiều công trình trước tác và phiên dịch sách tiếng A Rập, Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ và Armêni. Trong bộ truyện Nghìn lẻ một ngày ông đã trình bày với độc giả bức tranh sinh động về cuộc sống mọi mặt của người dân phương Đông thời trung cổ, từ thành phố Cairo bên bờ sông Nin và kinh đô Batđa bên dòng Tigris, từ vùng châu thổ phì nhiêu giữa Lưỡng Hà, ngược lên vùng sa mạc khô cằn Trung Á, sang lục địa Trung Hoa mênh mông và vùng biển đảo Inđônêsia cách trở .
Thành công của bộ Nghìn lẻ một ngày không hề thua kém bộ Nghìn lẻ một đêm. Ngay trong thế kỷ 18, từ tiếng Pháp bộ truyện đã được dịch ra tiếng Đức, Anh, Hà Lan, Đan Mạch, Ý, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và . Ba Tư. Riêng ở Pháp, bộ truyện được tái bản 18 lần trong thế kỷ 18, 15 lần trong thế kỷ 19. Cũng như Nghìn lẻ một đêm, Nghìn lẻ một ngày được đưa vào giáo trình văn học bậc trung học phổ thông ở Pháp từ thế kỷ 18 và gợi đề tài, cảm hứng cho nhiều bậc tài danh sáng tạo nên những công trình văn học nghệ thuật xuất sắc. Ngày nay sau tròn ba thế kỷ, có thể khẳng định như nhà Đông phương học Paul Sebag, rằng "Nghìn lẻ một ngày là công trình hoàn hảo nhất của nghệ thuật kể chuyện theo phong cách thế kỷ 18. Độc giả nào chưa đọc bộ sách ấy chưa thể nói mình đã thông hiểu mọi tuyệt tác văn học Pháp".
Theo lời giới thiệu của dịch giả Phan Quang, mười tập Nghìn lẻ một đêm do Antoine Galland chuyển từ tiếng A Rập sang tiếng Pháp xuất bản từ năm 1704 đến năm 1711; năm tập Nghìn lẻ một ngày do Francois Pétis De La Croix thực hiện từ nguyên bản tiếng Ba Tư, xuất bản từ năm 1710 đến năm 1712. Nếu như trong Nghìn lẻ một đêm nàng tiểu thư Sêhêrazat buộc phải nghĩ ra những chuyện thật hay, thật hấp dẫn để kể hằng đêm bên tai tên bạo chúa nhằm tránh cái chết đang chờ vào sáng hôm sau, thì trong Nghìn lẻ một ngày người dẫn dắt câu chuyện là bà nhũ mẫu Xutlumêmê. Sau một cơn ác mộng, nàng công chúa xứ Casơmia mắc một chứng bệnh tâm lý kỳ quái là căm ghét và xa lánh đàn ông. Hằng ngày vào lúc hầu hạ công chúa trong buồng tắm, bà nhũ mẫu kể cho nàng nghe những câu chuyện lôi cuốn, thắt mở nút ở chỗ gay cấn nhất để người nghe không bỏ dở nửa chừng, nhằm chữa cho nàng khỏi ám ảnh bởi định kiến. Cuối cùng nàng công chúa đỏng đảnh được giải thoát khỏi chứng trầm uất và đồng ý kết hôn với chàng hoàng tử trẻ tuổi đẹp trai xứ Ba Tư.
Tác giả Nghìn lẻ một ngày, De La Croix (1653-1713) là một trong những người châu Âu đi tiên phong trong môn Đông phương học. Là con trai một viên chức làm thư ký và phiên dịch cho Vua Louis XIV về các ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ và A Rập, ngay từ nhỏ ông đã được đào tạo nhằm nối nghiệp cha. Chưa đến mười bảy tuổi ông đã được Thủ tướng Pháp Colbert gửi sang Trung Đông để bổ túc về ngôn ngữ, văn học, nghiên cứu phong tục tập quán cùng các môn khoa học, nghệ thuật và tôn giáo các dân tộc phương Đông. Năm 1680 trở về nước, ông được cử vào chức vụ thư ký phiên dịch cho nhà vua về các ngôn ngữ phương Đông, sau đó còn được phong làm giáo sư dạy ngôn ngữ và văn học A Rập ở Đại học Hoàng gia. Ông là tác giả nhiều công trình trước tác và phiên dịch sách tiếng A Rập, Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ và Armêni. Trong bộ truyện Nghìn lẻ một ngày ông đã trình bày với độc giả bức tranh sinh động về cuộc sống mọi mặt của người dân phương Đông thời trung cổ, từ thành phố Cairo bên bờ sông Nin và kinh đô Batđa bên dòng Tigris, từ vùng châu thổ phì nhiêu giữa Lưỡng Hà, ngược lên vùng sa mạc khô cằn Trung Á, sang lục địa Trung Hoa mênh mông và vùng biển đảo Inđônêsia cách trở .
Thành công của bộ Nghìn lẻ một ngày không hề thua kém bộ Nghìn lẻ một đêm. Ngay trong thế kỷ 18, từ tiếng Pháp bộ truyện đã được dịch ra tiếng Đức, Anh, Hà Lan, Đan Mạch, Ý, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và . Ba Tư. Riêng ở Pháp, bộ truyện được tái bản 18 lần trong thế kỷ 18, 15 lần trong thế kỷ 19. Cũng như Nghìn lẻ một đêm, Nghìn lẻ một ngày được đưa vào giáo trình văn học bậc trung học phổ thông ở Pháp từ thế kỷ 18 và gợi đề tài, cảm hứng cho nhiều bậc tài danh sáng tạo nên những công trình văn học nghệ thuật xuất sắc. Ngày nay sau tròn ba thế kỷ, có thể khẳng định như nhà Đông phương học Paul Sebag, rằng "Nghìn lẻ một ngày là công trình hoàn hảo nhất của nghệ thuật kể chuyện theo phong cách thế kỷ 18. Độc giả nào chưa đọc bộ sách ấy chưa thể nói mình đã thông hiểu mọi tuyệt tác văn học Pháp".